काठमाडौं, दुई वर्षअघि, श्रीलंकाको राष्ट्रपति भवन विश्वभरि चर्चित भयो। दरबारको पौडी पोखरीमा आम मानिस खुसीसाथ नुहाउँदै थिए, जबकि नजिकैको भीडमा प्रसिद्ध पापेयर ब्यान्डका सदस्यहरू उत्सवका धुनमा नाचिरहेका थिए।
१३ जुलाई २०२२ मा, जब राष्ट्रपति भवनमा भीड प्रवेश गर्यो, ती दृश्यहरू सारा विश्वमा फैलिए। श्रीलंकामा भएको जनआन्दोलनका कारण तत्कालीन राष्ट्रपति गोटाबाया राजपक्षे भाग्न बाध्य भए।
क्रोधित भीडले राष्ट्रपति भवनमा प्रवेश गर्दा, राजपक्षे परिवारको भविष्य के हुनेछ भन्ने प्रश्न उठ्न थाल्यो। त्यस वर्षको केही दिनअघि, लाखौं मानिसहरूले राष्ट्रपतिको दरबारतर्फ शान्तिपूर्ण मार्च गरेका थिए, तर त्यतिबेला कर्फ्यू जारी थियो, र आन्दोलनकारीहरूले अश्रुग्यास र पानीको फोहोराको सामना गर्नुपरेको थियो।
जनआन्दोलनको शुरुवात भइसकेको थियो, र मुद्रास्फीति, बेरोजगारी र अत्यावश्यक वस्तुको अभावका बीच संघर्ष जारी थियो। यद्यपि जनआक्रोश बढ्दै गयो, गोटाबाया राजपक्षेले राजीनामा दिन अस्वीकार गरे। उनका भाइ र प्रधानमन्त्री महिन्दा राजपक्षेले राजीनामा दिए, तर गोटाबाया आफ्नो पद छोड्न तयार थिएनन्।
अन्ततः, २०२२ को जुलाईमा जनआन्दोलनका कारण उनले अपमानजनक तरिकामा देश छोड्नुपर्यो। केही महिना अघि यस अवस्थाको कल्पना गर्न पनि गाह्रो थियो।
महिन्दा राजपक्षेले विगतका वर्षहरूमा श्रीलंकाको राजनीतिमा आफ्नो पकड बलियो बनाएका थिए। उनले एलटीटीई विद्रोहीहरूको समापन गर्दै आफूलाई देशको ‘मुक्तिदाता’को रूपमा स्थापित गरे। तर २०२२ मा राजपक्षे परिवारको पतनको उत्सव मनाइरहेको श्रीलंकाली जनताले देख्यो।
तर, के यो कथा यत्रा समाप्त भयो? महिन्दाका छोरा नमल राजपक्षेले आगामी राष्ट्रपतिको निर्वाचनमा आफ्नो उम्मेदवारी प्रस्तुत गरेका छन्।
विपक्षी र विद्यार्थीहरूले भनेका छन् कि राजपक्षे परिवारले बिगतको गल्तीबाट केही पनि सिकेको छैन। गोटाबाया राजपक्षे ५० दिनपछि श्रीलंका फर्किएका छन् र पूर्वराष्ट्रपतिले पाउने सबै सुविधासहित सुरक्षित रहन थालिएको छ।
रनिल विक्रमासिङ्घे, जसले गोटाबायाको कार्यकालको बाँकी समयको लागि राष्ट्रपति बने, उनलाई राजपक्षे परिवारको संरक्षण गर्ने आरोप लागेको छ। आर्थिक संकटको समाधानका लागि उनी कडा कदम चालेका छन्, जसका कारण जनतामा आक्रोश फैलिएको छ।
सर्वेक्षणहरूले देखाएको छ कि अहिले ३० लाखभन्दा बढी श्रीलंकाली गरिबीको रेखामुनि छन्। राजपक्षे परिवारले भने कि उनीहरूले कुनै गल्ती गरेका छैनन्, तर सर्वोच्च अदालतले उनीहरूको आर्थिक संकटका लागि जिम्मेवार ठहर गरेको छ।
नमल राजपक्षे आफ्नो पिता महिन्दाको विरासतलाई जनतासामु प्रस्तुत गर्दै चुनावी अभियान सञ्चालन गर्दैछन्। यद्यपि धेरै मतदाता उनीप्रति सकारात्मक सोच राख्न तयार छैनन्।
अब तीन मुख्य उम्मेदवारको ध्यान केन्द्रित भएको छ। नमल राजपक्षे दीर्घकालीन राजनीतिक योजनामा छन् र २०२९ को निर्वाचनका लागि तयारी गरिरहेका छन्। एजेन्सी